सिटीपोष्ट
सुनसरी, ११ साउन । सुनसरीको देवानगञ्ज गाउँपालिकामा दुई समूहबीच उत्पन्न विवाद हिंसात्मक बन्दै जाँदा प्रहरीको गोली लागेर एक युवकको ज्यान गएपछि स्थानीय प्रशासनले व्यापक क्षेत्र समेट्दै अनिश्चितकालीन कफ्र्यु आदेश जारी गरेको छ । घटनाले स्थानीय सुरक्षा अवस्था मात्र होइन, सामाजिक सहअस्तित्व र धार्मिक गतिविधिको व्यवस्थापनबारे समेत गम्भीर प्रश्न उठाएको छ ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालय सुनसरीले आइतबार रातिको घटनापछि सोमबार बिहान ७ बजेदेखि लागू हुने गरी देवानगञ्ज र आसपासका पाँच प्रमुख बजार क्षेत्रमा अनिश्चितकालीन कफ्र्यु घोषणा गरेको हो । प्रमुख जिल्ला अधिकारी बासुदेव घिमिरेका अनुसार कफ्र्यु अर्को सूचना जारी नभएसम्म कायम रहनेछ, जसले दैनिक जनजीवनमा तत्काल प्रभाव पार्ने देखिएको छ ।
आइतबार राति देवानगञ्ज गाउँपालिका–३, कप्तानगञ्जमा दुई समूहबीच विवाद चर्किएपछि स्थिति नियन्त्रणमा लिन प्रहरीले गोली चलाएको थियो । सो क्रममा २४ वर्षीय ओमप्रकाश मेहताको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ । प्रहरीको गोली लागेर अन्य आठ जना प्रदर्शनकारी घाइते भएका छन्, जसमध्ये केहीको अवस्था गम्भीर रहेको जनाइएको छ ।
यस घटनामा प्रदर्शनकारी र प्रहरी दुवैतर्फ गरी कम्तीमा १६ जना घाइते भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ । घाइतेहरूको स्थानीय तथा क्षेत्रीय स्वास्थ्य संस्थामा उपचार भइरहेको छ ।
स्थानीय प्रशासनले सम्भावित थप हिंसा रोक्न सुनसरीको दक्षिणी क्षेत्रमा पर्ने हरिनगरा, भुटाहा, कप्तानगञ्ज, घुस्की र देवानगञ्ज बजार क्षेत्रमा कफ्र्यु लागू गरेको छ । कफ्र्यु अवधिमा कुनै पनि प्रकारका भेला, जुलुस, सभा, प्रदर्शन तथा अनावश्यक आवतजावत पूर्ण रूपमा निषेध गरिएको छ ।
प्रत्येक क्षेत्रमा कफ्र्युको सीमा स्पष्ट रूपमा तोकिएको छ । जसले प्रशासनले स्थिति नियन्त्रणमा लिन लक्षित रणनीति अपनाएको संकेत गर्दछ । उदाहरणका लागि, हरिनगरा बजार क्षेत्रमा नूनिया टोलदेखि बसन्तपुर मोडसम्म, भुटाहा क्षेत्रमा मोरीया धार खोला देखि इदगाहा फिल्डसम्म, तथा कप्तानगञ्जमा यादव टोलदेखि नेपाल–भारत सीमा क्षेत्रसम्म कफ्र्यु लागू गरिएको छ ।
यस्तै, घुस्की र देवानगञ्ज बजार क्षेत्रमा पनि प्रमुख भौगोलिक सीमाना तोकेर कफ्र्यु जारी गरिएको छ । प्रशासनका अनुसार, यी क्षेत्रहरूमा कुनै पनि प्रकारको गतिविधि गर्न पाइने छैन र उल्लंघन गरेमा कानुनी कारबाही गरिनेछ ।
घटनाको प्रारम्भिक कारण हेर्दा, धार्मिक गतिविधिसँग जोडिएको देखिन्छ । आइतबार राति युवाहरूको एक समूह ‘बोलबम’ यात्राका लागि डिजे बजाउँदै सप्तकोशी नदीतर्फ जाने तयारीमा थियो । सो क्रममा अर्को समूहले रातिको समयमा अत्यधिक होहल्ला भएको भन्दै अवरोध गर्न खोजेपछि विवाद सुरु भएको बताइएको छ ।
सुरुमा सामान्य भनाभनमा सीमित रहेको विवाद विस्तारै झडपमा परिणत भयो र स्थिति नियन्त्रण बाहिर जान थालेपछि प्रहरीले हस्तक्षेप गर्दै गोली चलाएको थियो । यो घटनाले स्थानीय स्तरमा धार्मिक सहिष्णुता, सामाजिक समन्वय र सार्वजनिक गतिविधिको व्यवस्थापनबारे पुनर्विचार आवश्यक रहेको संकेत गरेको छ ।
घटना भएको राति करिब १२ बजे सुरक्षा समितिको आकस्मिक बैठक बसेको थियो । सो बैठकपछि राति साढे १२ बजे प्रमुख जिल्ला अधिकारी घिमिरेले कफ्र्यु आदेश जारी गर्ने निर्णय गरेका थिए । बिहान ७ बजेदेखि लागू गरिएको उक्त आदेशले तत्कालै क्षेत्रको गतिविधि नियन्त्रणमा ल्याउने प्रयास गरेको देखिन्छ ।
प्रशासनले हरिनगर र देवानगञ्ज गाउँपालिकाभित्र निषेधाज्ञा समेत जारी गरेको छ, जसले कफ्र्यु क्षेत्रभन्दा बाहिर पनि सुरक्षात्मक सतर्कता कायम गरिएको स्पष्ट हुन्छ ।
कफ्र्यु आदेश उल्लंघन गर्ने व्यक्तिलाई एक हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना र एक महिनासम्म कैद सजाय हुन सक्ने प्रशासनले स्पष्ट पारेको छ । यसले आदेशको कडाइ र सुरक्षा संवेदनशीलतालाई देखाउँछ ।
प्रशासनले सर्वसाधारणलाई अनावश्यक रूपमा घरबाहिर ननिस्कन, अफवाहमा विश्वास नगर्न र सुरक्षा निकायसँग सहकार्य गर्न आग्रह गरेको छ ।
सोमबार बिहानसम्म कप्तानगञ्ज क्षेत्रको अवस्था बाह्य रूपमा सामान्य देखिए पनि भित्री रूपमा त्रास र तनाव कायमै रहेको स्थानीयले बताएका छन् । व्यापार–व्यवसाय, यातायात र दैनिक कामकाज पूर्ण रूपमा प्रभावित भएका छन् ।
स्थानीय प्रशासनका लागि अहिलेको मुख्य चुनौती भनेको स्थिति सामान्य बनाउँदै दीर्घकालीन रूपमा यस्ता घटनाको पुनरावृत्ति रोक्नु हो । सामाजिक सम्वाद, समुदायस्तरको समन्वय र संवेदनशील गतिविधिको उचित व्यवस्थापन बिना स्थायी समाधान सम्भव नदेखिएको सरोकारवालाहरूको धारणा छ ।
देवानगञ्जको यो घटना केवल स्थानीय झडपको रूपमा सीमित छैन । साना कारणबाट सुरु हुने विवाद कसरी तीव्र रूपमा हिंसामा परिणत हुन सक्छ भन्ने यसको उदाहरण बनेको छ । विशेषगरी धार्मिक गतिविधि, सार्वजनिक ध्वनि प्रदूषण र सामाजिक सहिष्णुताबीच सन्तुलन कायम गर्न राज्य संयन्त्रले स्पष्ट नीति र प्रभावकारी कार्यान्वयन आवश्यक देखिन्छ ।
यससँगै, सुरक्षा निकायले बल प्रयोग गर्ने अवस्थासम्म पुग्नुअघि वैकल्पिक उपायहरू पर्याप्त रूपमा प्रयोग भए वा भएनन् भन्ने प्रश्न पनि उठ्न थालेका छन्, जसको निष्पक्ष छानबिन आवश्यक छ ।
देवानगञ्जमा भएको यो घटनाले स्थानीय प्रशासन, सुरक्षा निकाय र समुदाय सबैलाई गम्भीर सन्देश दिएको छ । सामाजिक समन्वय र संवेदनशीलताको अभावले सानो विवादलाई पनि ठूलो संकटमा परिणत गर्न सक्छ । अहिलेको प्राथमिकता भनेको शान्ति पुनःस्थापना, पीडितको न्याय र दीर्घकालीन समाधानको खोजी हो । यसका लागि प्रशासनिक कडाइसँगै संवाद, विश्वास र सहकार्य अपरिहार्य देखिएको छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्