सिटीपोष्ट
काठमाडौँ, ८ साउन । नेपालको लोकतान्त्रिक यात्रा र संविधानको संरक्षणलाई केन्द्रमा राख्दै प्रमुख राजनीतिक दलका शीर्ष नेताहरूले सहकार्य, आत्मसमीक्षा र एकताको आवश्यकता औंल्याएका छन् । पुष्पलाल श्रेष्ठको ४८औँ स्मृति दिवसका अवसरमा आयोजित विभिन्न कार्यक्रमहरूमा नेताहरूले फरक–फरक सन्दर्भमा धारणा राखे पनि मूल सन्देश एउटै देखियो । लोकतान्त्रिक गणतन्त्रका उपलब्धि जोगाउन दलहरूबीच समन्वय अपरिहार्य छ ।
नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले लोकतान्त्रिक परिवर्तनको नेतृत्व राजनीतिक दलहरूले नै गरेको उल्लेख गर्दै वर्तमान अवस्थामा दलहरूको भूमिकालाई कमजोर पार्ने खालका बहसप्रति सचेत रहन आग्रह गर्नुभयो । एमालेको राजधानी प्रदेश कमिटीद्वारा बिहीबार आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै उहाँले “नयाँ र पुराना दल” को नाममा गरिने बहसले समाजमा अनावश्यक विभाजन निम्त्याउने खतरा रहेको बताउनुभयो ।
अध्यक्ष ओलीले राजनीतिक दलहरू समयअनुसार परिवर्तन हुने क्षमता राख्ने संस्थाहरू भएको दाबी गर्दै कठिन परिस्थितिमा पनि दलहरूले नै जनताको अधिकारको रक्षा गर्दै आएको उल्लेख गर्नुभयो । “जनताको अधिकार स्थापना र लोकतान्त्रिक परिवर्तनको अगुवाइ दलहरूले नै गरेका हुन्,” उहाँको भनाइ थियो ।
अध्यक्ष ओलीको अभिव्यक्तिले पछिल्लो समय बढ्दै गएको ‘दलविहीन’ वा ‘वैकल्पिक राजनीति’ सम्बन्धी बहसप्रति प्रतिक्रिया जनाएको रूपमा पनि बुझ्न सकिन्छ । उहाँले अप्रत्यक्ष रूपमा दलप्रतिको जनविश्वास कमजोर पार्ने प्रवृत्तिलाई चुनौती दिँदै संस्थागत राजनीतिक प्रक्रियाको निरन्तरतामा जोड दिनुभयो ।
यस्तै, नेकपाका नेता नारायणकाजी श्रेष्ठले विगतमा जनताबाट प्राप्त जिम्मेवारीलाई अपेक्षाअनुसार पूरा गर्न नसकेको स्वीकार गर्दै आत्मसमीक्षाको आवश्यकता औंल्याउनुभयो । उहाँले कम्युनिष्ट तथा वामपन्थी शक्तिहरूबीच सहकार्य र एकता आजको आवश्यकता भएको उल्लेख गर्नुभयो ।
“यदि हामीले एकताबद्ध भएर अघि बढ्न सक्यौँ भने त्यो पुष्पलालप्रति साँचो श्रद्धाञ्जली हुनेछ,” श्रेष्ठले भन्नुभयो । उहाँको भनाइले राजनीतिक उपलब्धिको संरक्षणका लागि केवल भाषण नभई व्यवहारिक एकता आवश्यक रहेको संकेत गर्छ ।
नेपाली कांग्रेसका नेता तथा वरिष्ठ अधिवक्ता राधेश्याम अधिकारीले लोकतन्त्र र संविधानमाथि आउने कुनै पनि चुनौतीको सामना गर्न राजनीतिक दलहरूबीच सहकार्यको विकल्प नरहेको धारणा राख्नुभयो । उहाँका अनुसार, राजनीतिक असहमति स्वाभाविक भए पनि राष्ट्रिय मुद्दामा एकजुटता अपरिहार्य हुन्छ ।
वरिष्ठ अधिवक्ता टीकाराम भट्टराईले पनि विगतका उपलब्धि र कमजोरी दुवैको समीक्षा गर्दै दलहरूले लोकतन्त्रको रक्षा गर्न अग्रसर हुनुपर्ने बताउनुभयो। उहाँले राजनीतिक नेतृत्वले जिम्मेवारीबाट पछि हट्न नहुने स्पष्ट संकेत गर्नुभयो ।
यसैबीच, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका संयोजक प्रचण्डले गणतन्त्रपछिका वर्षहरूमा मुलुकले आर्थिक, सामाजिक र मानवीय विकासका क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको दाबी गर्नुभयो ।
पुष्पलाल श्रेष्ठको ४८औँ स्मृति दिवसका अवसरमा कीर्तिपुरमा आयोजित कार्यक्रममा उहाँले ती उपलब्धिको रक्षा गर्न प्रगतिशील शक्तिहरूबीच एकता आवश्यक रहेको बताउनुभयो ।
“उत्पीडित वर्ग र समुदायले प्राप्त गरेका अधिकार जोगाउनु आजको प्रमुख दायित्व हो,” उहाँले भन्नुभयो । साथै, कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई पुनःगोलबन्द गर्दै राष्ट्रिय स्वाधीनता र गणतन्त्र सुदृढीकरणलाई प्राथमिकतामा राखेर अघि बढ्नुपर्नेमा उहाँले जोड दिनुभयो ।
संयोजक प्रचण्डको अभिव्यक्तिले पछिल्लो समय देखिएको राजनीतिक अस्थिरता र विभाजनको सन्दर्भमा वामपन्थी एकताको बहसलाई पुनः जीवित बनाएको संकेत गर्दछ ।कार्यक्रममा नेकपाका सहसंयोजक माधवकुमार नेपालले नेपालको वाम–लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा योगदान पु¥याएका राष्ट्रिय व्यक्तित्वहरूको सम्मान गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो ।
उहाँले पुष्पलाल श्रेष्ठ, बीपी कोइराला, मदन भण्डारी, तुलसीलाल अमात्य, गणेशमान सिंह र कृष्णप्रसाद भट्टराईजस्ता नेताहरूको योगदानलाई स्मरण गर्दै उनीहरूले स्थापित गरेका मूल्य र आदर्शलाई वर्तमान राजनीतिमा आत्मसात गर्नुपर्ने धारणा राख्नुभयो ।
नेपालको आधुनिक राजनीतिक इतिहासमा लोकतान्त्रिक आन्दोलनको अगुवाइ राजनीतिक दलहरूले नै गरेका हुन् । राणा शासनको अन्त्यदेखि बहुदलीय प्रजातन्त्र, त्यसपछि गणतन्त्र स्थापना हुँदै संघीय लोकतान्त्रिक व्यवस्थासम्मको यात्रा दलकै नेतृत्वमा सम्भव भएको हो ।
तर, पछिल्लो समय राजनीतिक दलहरूको कार्यशैली, आन्तरिक विवाद, भ्रष्टाचार आरोप र जनअपेक्षा पूरा गर्न नसकेको आरोपका कारण दलप्रतिको विश्वासमा केही हदसम्म गिरावट आएको देखिन्छ । यही सन्दर्भमा दलहरूको भूमिका, जिम्मेवारी र सुधारको आवश्यकता सम्बन्धी बहस तीव्र हुँदै गएको छ ।
आयोजित कार्यक्रमहरूबाट आएको सन्देशलाई समेट्दा, फरक विचारधाराका नेताहरूबीच पनि केही साझा बिन्दु स्पष्ट देखिन्छन ।लोकतन्त्र र संविधानको रक्षा सबैको साझा जिम्मेवारी हो ।विगतका कमजोरीहरूको आत्मसमीक्षा आवश्यक छ ।
राजनीतिक विभाजनभन्दा सहकार्य प्रभावकारी हुन्छ ।ऐतिहासिक मूल्य र आदर्शलाई वर्तमान राजनीतिमा लागू गर्नुपर्छ ।यी बिन्दुहरूले नेपालको राजनीतिक वातावरणमा सहकार्यको आवश्यकता अझ बलियो रूपमा स्थापित गरेको देखिन्छ ।
पुष्पलाल श्रेष्ठको स्मृति दिवसका सन्दर्भमा व्यक्त विचारहरूले नेपालको वर्तमान राजनीतिक अवस्थाको झलक दिएका छन् । एकातिर दलहरूको भूमिकाको रक्षा गर्नुपर्ने आवाज छ भने अर्कोतिर आत्मसमीक्षा र सुधारको आवश्यकता स्वीकार गरिएको छ ।
लोकतान्त्रिक प्रणालीको स्थायित्व केवल संस्थागत संरचनामा मात्र निर्भर हुँदैन, त्यसलाई सञ्चालन गर्ने राजनीतिक दलहरूको व्यवहार, पारदर्शिता र उत्तरदायित्वमा पनि निर्भर रहन्छ । त्यसैले, आज उठेका प्रश्नहरू र सुझावहरूलाई गम्भीरतापूर्वक लिइयो भने यसले भविष्यमा राजनीतिक स्थायित्व र लोकतन्त्र सुदृढीकरणमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ ।प्रतिस्पर्धा लोकतन्त्रको आधार भए पनि सहकार्य त्यसको स्थायित्वको शर्त हो ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्