सिटीपोष्ट
काठमाडौं, ५ साउन । नेपालको विद्युत् उत्पादन क्षमता विस्तार गर्ने क्रममा कास्कीस्थित २२ मेगावाट क्षमताको सेती खोला जलविद्युत् आयोजना अर्को महत्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा अघि बढेको छ । निर्माणका सम्पूर्ण संरचना र उपकरण जडानको काम सम्पन्न भएपछि आयोजनाले परीक्षण उत्पादन (टेस्ट जेनेरेसन) सुरु गरेको छ । परीक्षण सफल भएलगत्तै आगामी केही साताभित्र आयोजना व्यावसायिक उत्पादनमा जाने तयारीमा छ, जसबाट राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा थप स्वदेशी ऊर्जा उपलब्ध हुनेछ ।
सेती हाइड्रो पावर प्रालिद्वारा प्रवद्र्धित यो आयोजना कास्कीको मुसेतोडा क्षेत्रमा निर्माण गरिएको हो । आयोजना प्रमुख उज्ज्वल रेग्मीका अनुसार परीक्षण उत्पादन करिब १५ दिन सञ्चालन हुनेछ । यस अवधिमा उत्पादित विद्युत् नेपाल विद्युत् प्राधिकरणलाई निःशुल्क उपलब्ध गराइनेछ । परीक्षण सफल भएपछि आयोजना औपचारिक रूपमा व्यावसायिक उत्पादनमा प्रवेश गर्नेछ ।
आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत् लेखनाथ–दमौली १३२ केभी प्रसारण लाइनमा ‘लुप इन–लुप आउट’ प्रविधिमार्फत जोडिएको छ । आयोजनास्थलबाट करिब १.५ किलोमिटर दूरीमा रहेको उक्त प्रसारण लाइनमा विद्युत् प्रवाह गर्न आवश्यक पूर्वाधार तयार भइसकेको छ । यसले आयोजना सञ्चालनमा आएलगत्तै उत्पादित ऊर्जा सहज रूपमा राष्ट्रिय ग्रिडमा आपूर्ति गर्न सकिने अवस्था सिर्जना भएको छ ।
ऊर्जा क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार पछिल्ला वर्षहरूमा उत्पादन भएका अधिकांश निजी जलविद्युत् आयोजनामा निर्माण सम्पन्न भए पनि प्रसारण लाइन अभावका कारण विद्युत् खेर जाने समस्या देखिएको थियो । तर सेती खोला आयोजनाले समयमै प्रसारण प्रणालीसँग जोडिने व्यवस्था मिलाएकाले उत्पादनसँगै विद्युत् राष्ट्रिय प्रणालीमा आपूर्ति हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
आयोजनाको बाँध पृथ्वी राजमार्गअन्तर्गत गगनगौंडाबाट करिब दुई किलोमिटरको दूरीमा रहेको छ । आयोजना सञ्चालनमा आएपछि वार्षिक करिब १३३.४३२ गिगावाट घण्टा (१३ करोड ३४ लाख ३२ हजार युनिट) स्वच्छ ऊर्जा उत्पादन हुने अनुमान गरिएको छ । यसले मुलुकको विद्युत् आपूर्तिमा थप योगदान पु¥याउनुका साथै विशेषगरी वर्षायाममा हुने विद्युत् निर्यात क्षमतामा समेत सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ ।
कुल ५ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ लागत अनुमान गरिएको आयोजनामा ७५ प्रतिशत बैंक ऋण र २५ प्रतिशत स्वपुँजी लगानी रहेको छ । आयोजनाको प्रमुख वित्तीय साझेदार कुमारी बैंक लिमिटेड हो भने नबिल बैंक र नेपाल पूर्वाधार विकास बैंकले पनि सहलगानी गरेका छन् । स्वपुँजीतर्फ डोल्मा इम्प्याक्ट फण्ड–२ को ४९ प्रतिशत, सर्वसाधारणको ३० प्रतिशत तथा बाँकी संस्थापक लगानीकर्ताको हिस्सा रहेको कम्पनीले जनाएको छ ।
नेपालले पछिल्ला केही वर्षयता जलविद्युत् उत्पादनमा उल्लेखनीय प्रगति गर्दै आएको छ । सरकारी तथा निजी क्षेत्रको संयुक्त लगानीमा दर्जनौं आयोजना निर्माण भइरहेका छन् । आन्तरिक माग पूरा गर्दै भारत र बंगलादेशलगायत मुलुकमा विद्युत् निर्यात गर्ने सरकारी लक्ष्यलाई यस्ता मध्यम आकारका आयोजनाले थप बल पु¥याउने अपेक्षा गरिएको छ ।
ऊर्जा विज्ञहरूका अनुसार उत्पादन क्षमता मात्र बढाएर पर्याप्त हुँदैन, प्रसारण लाइन, बजार विस्तार र ऊर्जा व्यवस्थापन पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ । सेती खोला जलविद्युत् आयोजना भने निर्माण सम्पन्नसँगै परीक्षण उत्पादनमा प्रवेश गर्नु र प्रसारण प्रणालीमा जोडिनुका कारण सफल आयोजना व्यवस्थापनको उदाहरणका रूपमा हेरिएको छ ।
परीक्षण अवधि सफलतापूर्वक पूरा भएमा आगामी केही साताभित्रै २२ मेगावाट विद्युत् राष्ट्रिय प्रणालीमा थपिनेछ । यसले नेपालको स्वच्छ ऊर्जा उत्पादन वृद्धि, ऊर्जा आत्मनिर्भरता तथा विद्युत् निर्यातको दीर्घकालीन लक्ष्य हासिल गर्न थप टेवा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्