इप्पानको साधारणसभाबाट विधान संशोधन र नयाँ नेतृत्व चयन हुँदै

काठमाडौं, २९ जेठ । निजी क्षेत्रका जलविद्युत् तथा ऊर्जा उत्पादकहरूको साझा संस्था स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था, नेपाल (इप्पान) को २४औँ वार्षिक साधारणसभा आगामी जेठ २९ गते काठमाडौंमा आयोजना हुने भएको छ । ऊर्जा क्षेत्रमा नीतिगत बहस, संस्थागत पुनर्संरचना, विधान संशोधन तथा नयाँ नेतृत्व चयनका महत्वपूर्ण एजेन्डासहित हुन लागेको साधारणसभालाई ऊर्जा क्षेत्रले चासोका साथ हेरेको छ ।

इप्पान नेपालको निजी ऊर्जा क्षेत्रको सबैभन्दा प्रभावशाली संस्थामध्ये एक मानिन्छ । जलविद्युत्, सौर्य, प्रसारण लाइन तथा अन्य वैकल्पिक ऊर्जा क्षेत्रमा लगानी गरेका व्यवसायी तथा कम्पनीहरूको प्रतिनिधित्व गर्दै आएको इप्पानले विगत दुई दशकभन्दा बढी समयदेखि निजी क्षेत्रको आवाज सरकारसमक्ष पु¥याउने भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ ।

यसपटकको साधारणसभा भने केवल नियमित वार्षिक कार्यक्रमका रूपमा सीमित नभई संस्थाको भावी संरचना, नेतृत्व र कार्यदिशा निर्धारण गर्ने महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिएको छ । विशेषगरी इप्पानलाई वर्तमान संस्थागत स्वरूपबाट महासंघमा रूपान्तरण गर्ने विषय, विधान संशोधन तथा नयाँ कार्यसमिति चयनका मुद्दाले साधारणसभालाई थप चर्चाको केन्द्रमा ल्याएको छ ।

इप्पानभित्र पछिल्लो समय सबैभन्दा बढी चर्चा भएको विषय संस्थालाई महासंघको स्वरूपमा रूपान्तरण गर्ने प्रस्ताव हो । संस्थाको २३औँ वार्षिक साधारणसभाबाट ऊर्जा क्षेत्रमा कार्यरत विभिन्न संघसंस्थालाई समेट्ने गरी इप्पानलाई महासंघको रूपमा विकास गर्ने अवधारणा अघि बढाइएको थियो ।

यस अवधारणाअनुसार जलविद्युत् उत्पादक मात्र नभई ऊर्जा क्षेत्रसँग सम्बन्धित विभिन्न व्यवसायिक तथा प्राविधिक संस्थाहरूलाई एउटै छातामुनि ल्याउने लक्ष्य राखिएको थियो । यसले ऊर्जा क्षेत्रका विविध पक्षहरूको प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्ने र नीतिगत रूपमा थप प्रभावकारी भूमिका निर्वाह गर्न सकिने विश्वास व्यक्त गरिएको थियो ।

साधारणसभाबाट पारित उक्त प्रस्ताव कार्यान्वयनका विषयमा भने पछिल्ला महिनाहरूमा संस्थाभित्र बहस र

मतभेद देखिएका छन् । केही सदस्यहरूले साधारणसभाबाट पारित निर्णय कार्यान्वयन गर्नुपर्ने अडान राख्दै आएका छन् भने कार्यसमितिको बहुमतले तत्काल कार्यान्वयन सम्भव नभएको निष्कर्ष निकालेको बताइएको छ ।
यसै विषयलाई लिएर संस्थाभित्र विभिन्न धारणा सार्वजनिक भइरहेका छन् । कतिपय सदस्यहरूले साधारणसभाको निर्णयलाई प्राथमिकताका साथ कार्यान्वयन गर्नुपर्ने बताएका छन् भने अर्को पक्षले संस्थाको वर्तमान संरचना, कानुनी प्रक्रिया र व्यावहारिक पक्षलाई समेत विचार गर्नुपर्ने धारणा राखेको छ ।

२४औँ साधारणसभाको अर्को महत्वपूर्ण विषय विधान संशोधन हो । इप्पानको वर्तमान विधानलाई समयानुकूल बनाउने, संस्थागत संरचनालाई थप प्रतिनिधिमूलक र सहभागितामूलक बनाउने तथा नेतृत्व चयन प्रक्रियालाई थप प्रतिस्पर्धात्मक बनाउने उद्देश्यसहित संशोधन प्रस्ताव अघि सारिएको छ ।

ऊर्जा क्षेत्रको विस्तारसँगै इप्पानको सदस्य संख्या र दायरा पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ । यससँगै संस्थाको निर्णय प्रक्रिया, प्रतिनिधित्व र नेतृत्व चयन सम्बन्धी व्यवस्थामा सुधार आवश्यक रहेको आवाज उठ्दै आएको छ । संस्थाभित्र युवा उद्यमी, नयाँ लगानीकर्ता तथा विभिन्न ऊर्जा उपक्षेत्रका प्रतिनिधिहरूको सहभागिता बढ्दै गएको सन्दर्भमा विधान संशोधनलाई संस्थाको दीर्घकालीन सुधारसँग जोडेर हेरिएको छ ।

ऊर्जा क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार इप्पानको भावी प्रभावकारिता संस्थागत संरचना र आन्तरिक लोकतान्त्रिक अभ्यासमा निर्भर रहने भएकाले विधान संशोधनलाई महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा लिनुपर्ने आवश्यकता रहेको छ ।
यसपटकको साधारणसभाको अर्को प्रमुख आकर्षण नयाँ नेतृत्व चयन हो । इप्पानको आगामी कार्यकालका लागि अध्यक्षसहित विभिन्न पदमा नयाँ नेतृत्व चयन हुने कार्यक्रम तय गरिएको छ ।

ऊर्जा क्षेत्र नेपालको आर्थिक विकाससँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको क्षेत्र भएकाले इप्पानको नेतृत्वलाई नीतिगत बहस, लगानी वातावरण सुधार, विद्युत् बजार विस्तार तथा निर्यात प्रवद्र्धनसँग जोडेर हेरिन्छ ।

नेपालमा हाल हजारौँ मेगावाट क्षमताका जलविद्युत् आयोजना निर्माणाधीन अवस्थामा छन् भने ठूलो परिमाणमा नयाँ परियोजनाहरू अध्ययन तथा विकास चरणमा रहेका छन् । भारत तथा बंगलादेशतर्फ विद्युत् निर्यातको सम्भावना विस्तार भइरहेका बेला निजी क्षेत्रको नेतृत्व गर्ने संस्थाको भूमिकालाई अझ महत्वपूर्ण मानिएको छ ।

यही कारणले आगामी नेतृत्वले ऊर्जा क्षेत्रका साझा मुद्दा उठाउने, सरकारसँग प्रभावकारी समन्वय गर्ने तथा लगानीकर्ताको हित संरक्षण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
सन् २००१ मा स्थापना भएको इप्पानले निजी क्षेत्रबाट ऊर्जा विकासलाई प्रोत्साहन गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको मानिन्छ । स्थापना कालमा केही दर्जन सदस्यबाट सुरु भएको संस्था अहिले सयौँ ऊर्जा कम्पनी तथा प्रवद्र्धकहरूको साझा मञ्च बनेको छ ।

नेपालको ऊर्जा क्षेत्रमा निजी क्षेत्रको प्रवेश र विस्तारसँगै इप्पानले विद्युत् खरिद सम्झौता (पीपीए), प्रसारण लाइन पहुँच, वित्तीय लगानी, बीमा, कर नीति, विद्युत् निर्यात तथा ऊर्जा बजार विस्तारलगायत विषयमा सरकारसँग निरन्तर संवाद गर्दै आएको छ ।

विशेषगरी लोडसेडिङ अन्त्य गर्न निजी क्षेत्रले खेलेको भूमिकालाई ऊर्जा क्षेत्रका विज्ञहरूले महत्वपूर्ण मान्ने गरेका छन् । हाल देशको अधिकांश विद्युत् उत्पादन निजी क्षेत्रका परियोजनाबाट भइरहेको तथ्यांकले पनि त्यसलाई पुष्टि गर्छ । इप्पानले विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन, लगानी सम्मेलन, ऊर्जा सम्मेलन तथा प्रदर्शनीहरू आयोजना गर्दै विदेशी लगानी आकर्षित गर्ने प्रयाससमेत गर्दै आएको छ ।

साधारणसभामा ऊर्जा क्षेत्रले भोगिरहेका विभिन्न चुनौतीबारे पनि व्यापक छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ । निर्माणाधीन आयोजनाहरूमा देखिएको लागत वृद्धि, प्रसारण लाइन अभाव, जग्गा प्राप्ति समस्या, वातावरणीय स्वीकृति प्रक्रिया तथा बैंकिङ क्षेत्रको लगानी नीतिलगायत विषय अहिले निजी क्षेत्रका प्रमुख चासोका विषय बनेका छन् ।

यस्तै, विद्युत् खपत वृद्धि, आन्तरिक बजार विस्तार, विद्युतीय सवारी प्रवद्र्धन, औद्योगिक उपयोग बढाउने नीति तथा अन्तरदेशीय विद्युत् व्यापारका विषय पनि साधारणसभाको छलफलमा प्राथमिकताका साथ उठ्ने सम्भावना रहेको छ ।

ऊर्जा उद्यमीहरूले पछिल्लो समय उत्पादन बढ्दै गए पनि पर्याप्त बजार व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको बताएका छन् । त्यसैले आगामी नेतृत्वले विद्युत् निर्यात र आन्तरिक खपत वृद्धि दुवै क्षेत्रमा सक्रिय पहल गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ ।

ऊर्जा क्षेत्र नेपालको आर्थिक समृद्धिको प्रमुख आधारका रूपमा स्थापित हुँदै गएको सन्दर्भमा इप्पानको २४औँ वार्षिक साधारणसभालाई विशेष महत्वका साथ हेरिएको छ । संस्थागत सुधार, महासंघ रूपान्तरणको बहस, विधान संशोधन र नयाँ नेतृत्व चयनजस्ता विषयले साधारणसभालाई केवल औपचारिक कार्यक्रमभन्दा धेरै माथि उठाएको छ । ऊर्जा उद्यमी, लगानीकर्ता तथा सरोकारवालाहरूले साधारणसभाबाट स्पष्ट कार्यदिशा, संस्थागत स्थिरता र ऊर्जा क्षेत्रको साझा हित संरक्षण गर्ने निर्णयहरू आउने अपेक्षा गरेका छन् ।

निजी क्षेत्रको सहभागिताबिना नेपालको ऊर्जा विकासको परिकल्पना सम्भव नभएको अवस्थामा इप्पानको आगामी नेतृत्व र नीतिगत दिशा ऊर्जा क्षेत्रको भावी यात्रासँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिने भएकाले जेठ २९ गते हुने २४औँ वार्षिक साधारणसभाले ऊर्जा क्षेत्रलाई नयाँ सन्देश दिने विश्वास गरिएको छ ।

स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था, नेपाल (इप्पान) को नेतृत्वको लागि बरिष्ठ उपाध्यक्ष पदकोलागि उत्तम भ्लोन र बलराम खतिवडाले उम्मेदवारी दिनु भएको छ भने उपाध्यक्षमा उत्तर कुमार श्रेष्ठ, कुमार खरेल, ई. दिपक पौडेल, नरेन्द्र बल्लभ पन्त, बिक्रम बिष्ट, भरत प्रसाद नेपाल, भरत वहादुर खत्री, सुसन कर्माचार्य र हिम प्रसाद पाठकले उम्मेदवारी दिनु भएको छ ।

त्यसैगरी महासचिबपदको लागि प्रकाश चन्द्र दुलाल र श्री टेकनाथ आचार्य (टि.एन. आचार्य) पाठकले उम्मेदवारी दिनु भएको छ । उप महासचिवमा कविता पोखेलले उम्मेदवारी दिनभएको छ ।
यस्तै, सचिवपदको लागि अभिज्ञा मल्ल, ईशा श्रेष्ठ, कृष्ण प्रसाद घिमिरे, कुवेर मणि नेपाल, विजय मोहन भट्टराई , विरेन्द्र बहादुर मल्ल र सुमन कुमारी जोशीले उम्मेदवारी दिनुभएको छ ।

त्यस्तै, कोषाध्यक्ष पदको लागि मिथुन चक्रवर्ती प्रसाद पौडेल र शंकर बस्यालले उम्मेदवारी दिनुभएको छ ।
त्यसैगरी, सदस्यहरुमा अनुप आचार्य, ईन्दिरा पन्त, कदम के.सी., जगदिश सिवाकोटी, जगत वहादुर पोखरेल, नारायण कंडेल, प्रदिप ओली, वर्डन लामिछाने, डा.श्री भुषण गुरागाई, मिलन खडका, वावुराम थापा, सकुन्द ओझा, सन्तोषराज नेपाल र सोमनाथ कंडेलले उम्मेदवारी दिनुभएको छ ।

त्यस्तै, सदस्य महिला पदको लागि ज्योती गैरे, प्रतिमा ज्ञवाली, संगिता धमला र सिर्जना खडकाले उम्मेदवारी दिनुभएको छ ।