सिटीपोष्ट
काठमाडौँ, १४ माघ । राष्ट्रवादी र परिवर्तनकारी शक्तिलाई एकतामा आउन नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका संयोजक प्रचण्डले आह्वान गर्नुभएको छ । पार्टी मुख्यालय पेरिसडाँडामा मंगलबार आयोजित विभिन्न दलसँगको एकता कार्यक्रममा उहाँले यस्तो आह्वान गर्नुभएको हो ।
नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलन लामो समयदेखि विभाजन, पुनर्संयोजन र वैचारिक बहसको चक्रमा घुमिरहेको छ । यही पृष्ठभूमिमा नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका संयोजक प्रचण्डले परिवर्तनकारी शक्तिहरूबीच पुनः ऐक्यबद्धताको आवश्यकता औँल्याउनुभएको छ । यो अपिललाई पछिल्ला वर्षमा कमजोर बन्दै गएको कम्युनिष्ट एकताको सन्दर्भमा अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ ।
कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै संयोजक प्रचण्डले राष्ट्रवादी र कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई सशक्त बनाउने चाहना राख्ने शक्तिहरू अलग–अलग रूपमा अघि बढ्दा अपेक्षित परिणाम आउन नसकेको धारणा व्यक्त गर्नुभयो । “एक्लाएक्लै हिँडेर कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई अघि बढाउन सकिँदैन,” भन्दै उहाँले विगतमा सहकार्य गरेका नेताहरू र समूहहरूलाई पुनः एकतामा आउन आह्वान गर्नुभयो। उहाँका अनुसार समृद्धि, सामाजिक न्याय र परिवर्तनका लागि जनतामा बढेको अपेक्षा पूरा गर्न परिवर्तनकारी शक्तिहरूबीच साझा बाटो खोज्नुको विकल्प छैन ।
यो कार्यक्रम केवल भाषण र औपचारिक अपिलमा सीमित रहेन । मोहन वैद्य नेतृत्वको क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टीको एकता पक्षधर समूह र चुरे भावर पार्टी नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीमा समाहित भएको औपचारिक घोषणा यही मञ्चबाट गरिएको थियो ।
साथै नेकपा (एमाले) गण्डकी प्रदेश कमिटीका सदस्य महोदत्त अधिकारी नेकपामा प्रवेश गर्नुभएको जानकारी पनि कार्यक्रममा दिइयो । यी घटनाक्रमलाई हेर्दा, संयोजक प्रचण्डले अपिल शब्दमा मात्र नभई संगठनात्मक अभ्यासमा पनि उतार्ने प्रयास भइरहेको संकेत मिल्छ ।
नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलनको इतिहास हेर्दा, एकता र विभाजन दुवै यसका स्थायी विशेषता बनेका छन् । २०४६ सालपछि बहुदलीय व्यवस्थामा प्रवेश गरेयता कम्युनिष्ट दलहरू पटक–पटक फुट, पुनःएकता र नयाँ दल निर्माणको प्रक्रियाबाट गुज्रिए ।
पछिल्ला वर्षहरूमा यो प्रवृत्ति झन् तीव्र भएको देखिन्छ । एउटै वैचारिक पृष्ठभूमि भएका दल र समूहहरू नेतृत्व, रणनीति र तत्कालीन राजनीतिक निर्णयमा असहमतिको कारण छुट्टिने क्रम बढेको छ । यसले कम्युनिष्ट आन्दोलनको सांगठनिक शक्ति कमजोर हुनुका साथै जनस्तरमा समेत भ्रम र निराशा बढाएको टिप्पणी हुने गरेको छ ।
यही सन्दर्भमा दाहालको पछिल्लो अपिललाई केही विश्लेषकहरूले ‘विखण्डनको राजनीतिप्रति आत्मआलोचना’को रूपमा लिएका छन् । विगतमा ठूला कम्युनिष्ट दलहरूबीच भएको एकता प्रयास अपेक्षित रूपमा दीगो हुन नसक्दा त्यसको राजनीतिक मूल्य सबै पक्षले चुकाउनु परेको अनुभव छ । अहिले पुनः परिवर्तनकारी शक्तिहरूलाई एक ठाउँमा ल्याउने कुरा उठ्नुले कम्युनिष्ट आन्दोलनभित्र एकताको बहस फेरि केन्द्रमा फर्किएको देखाउँछ ।
कार्यक्रममा दाहालले समृद्धिको जनचाहना पूरा गर्न साझा राजनीतिक दिशा आवश्यक रहेको जोड दिनुभयो । उहाँको भनाइमा, सामाजिक–आर्थिक परिवर्तनका मुद्दा अझै अधुरा छन् र ती पूरा गर्न संगठनात्मक रूपमा बलियो र वैचारिक रूपमा स्पष्ट कम्युनिष्ट शक्ति अपरिहार्य छ । यसले वर्तमान राजनीतिक सन्दर्भमा कम्युनिष्ट दलहरूबीचको प्रतिस्पर्धा मात्र होइन, सहकार्यको सम्भावनालाई पनि पुनः छलफलमा ल्याएको छ ।
सामान्य नेपाली पाठकका लागि यो घटनाक्रमको अर्थ के हो भन्ने प्रश्न महत्त्वपूर्ण हुन्छ । पछिल्ला वर्षमा सरकार निर्माण र विघटन, गठबन्धन परिवर्तन र आन्तरिक विवादका कारण राजनीति अस्थिर देखिएको छ । यस्तो अवस्थामा परिवर्तनकारी शक्तिहरूबीच एकताको कुरा उठ्नुले कम्तीमा पनि राजनीतिक स्थिरता र दीर्घकालीन नीतिगत निरन्तरताबारे बहसलाई गति दिन सक्छ । तर, विगतका अनुभवले देखाएको जस्तै, एकताको घोषणा मात्र पर्याप्त नहुने र त्यसलाई व्यवहारमा उतार्न स्पष्ट कार्यदिशा आवश्यक हुने चुनौती पनि उत्तिकै छ ।
कम्युनिष्ट आन्दोलनभित्रको पछिल्लो प्रवृत्ति हेर्दा दुई धार स्पष्ट देखिन्छ । एकातिर विभाजन र नयाँ समूह निर्माणको क्रम जारी छ भने अर्कोतिर ती विभाजनका कारण कमजोर भएको शक्ति पुनः एकत्रित गर्ने प्रयास पनि भइरहेको छ ।
संयोजक प्रचण्डको अपिल र आजको एकता कार्यक्रम यही दोस्रो धारको प्रतिनिधि घटनाका रूपमा बुझ्न सकिन्छ । यद्यपि, यसले दीर्घकालीन रूपमा कति प्रभाव पार्छ भन्ने कुरा आगामी राजनीतिक अभ्यास र व्यवहारले नै निर्धारण गर्नेछ ।
समग्रमा, पेरिसडाँडामा भएको यो कार्यक्रम एक औपचारिक एकता घोषणाभन्दा बढी, नेपालमा परिवर्तनकारी र कम्युनिष्ट शक्तिहरूले आफ्नो भूमिकामाथि पुनर्विचार गरिरहेको संकेत हो । जनचाहना, राजनीतिक स्थायित्व र वैचारिक स्पष्टताको माग बढ्दै गएको सन्दर्भमा, यस्तो अपिलले कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई कुन दिशामा लैजान्छ भन्ने प्रश्न अहिलेको राजनीतिक बहसको केन्द्रमा देखिन थालेको छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्