सिटीपोष्ट
काठमाडौँ, ९ माघ । भारतको पश्चिम बङ्गालमा निपाह भाइरस सङ्क्रमण देखिएपछि त्यसको प्रभाव नेपालसम्म फैलिन नदिन सरकारले उच्च सतर्कता अपनाएको छ । छिमेकी मुलुकमा देखिएको यो गम्भीर सङ्क्रामक रोग नेपाल भित्रिन नदिन हवाई तथा स्थल नाकामा निगरानी कडा बनाइएको छ भने स्वास्थ्य संयन्त्रलाई समेत तयारी अवस्थामा राखिएको छ । निपाह भाइरसको उच्च मृत्युदर र छिटो फैलन सक्ने प्रकृतिलाई ध्यानमा राख्दै सरकारले प्रारम्भिक रोकथाममै जोड दिएको देखिन्छ ।
स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. प्रकाश बुढाथोकीका अनुसार निपाह भाइरसको जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै नेपाल प्रवेश गर्ने यात्रुहरूको स्वास्थ्य परीक्षण सुरु गरिएको छ ।
त्रिभुवन अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थलसँगै भारतसँग सीमा जोडिएका विभिन्न नाकामा निगरानी बढाइएको उहाँले जानकारी दिनुभयो । “निपाह सङ्क्रमण नेपालमा प्रवेश गर्न नदिन हामीले उच्च सतर्कता अपनाएका छौँ,” प्रवक्ता बुढाथोकीले भन्नुभयो, “हवाई मार्ग मात्र होइन, स्थलमार्ग हुँदै आउने व्यक्तिको समेत स्वास्थ्य अवस्था जाँच गर्न सम्बन्धित निकायलाई निर्देशन दिइएको छ ।”
विशेषगरी भारतको पश्चिम बङ्गालसँग प्रत्यक्ष सम्पर्कमा रहेको कोशी प्रदेशका सीमा नाकालाई संवेदनशील क्षेत्रका रूपमा हेरिएको छ । प्रवक्ता बुढाथोकीका अनुसार त्यहाँ थप सतर्कता अपनाइएको छ भने अन्य सीमा नाकाबाट नेपाल प्रवेश गर्ने सबै व्यक्तिको स्वास्थ्य परीक्षण गर्नसमेत भनिएको छ । “कोशी प्रदेशका नाकामा विशेष ध्यान दिएका छौँ, तर अरु नाकामा पनि कुनै लापरवाही नहोस् भनेर स्वास्थ्य परीक्षणलाई अनिवार्य बनाइएको छ,” उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो ।
निपाह भाइरस सामान्य भाइरल रोगभन्दा फरक र निकै घातक मानिन्छ । स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार यो भाइरस सङ्क्रमण भएका व्यक्तिलाई समयमै उपचार नगरिएमा ज्यान जाने जोखिम उच्च रहन्छ । प्रवक्ता बुढाथोकीले निपाह भाइरस सङ्क्रमणको मृत्युदर ३० देखि ३३ प्रतिशतसम्म रहेको तथ्य उल्लेख गर्दै यसलाई गम्भीर स्वास्थ्य चुनौतीका रूपमा लिनुपर्ने बताउनुभयो । यसले सरकारलाई मात्र होइन, सर्वसाधारणलाई पनि सजग बनाउने सन्देश दिन्छ ।
स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार निपाह भाइरस मुख्यतः सुँगुर, चमेरा (विशेषगरी फलफूल खाने चमेरा) र सङ्क्रमित मानिसबाट मानिसमा सर्न सक्छ। सङ्क्रमित जनावरको सम्पर्क, दूषित खानेकुरा वा नजिकको मानवीय सम्पर्कबाट भाइरस फैलिने भएकाले यसको नियन्त्रण चुनौतीपूर्ण हुन्छ । सीमावर्ती क्षेत्रमा मानिसको आवतजावत बढी हुने, व्यापारिक गतिविधि चलिरहने र खुला सीमाका कारण निगरानी कठिन हुने अवस्थाले जोखिम अझ बढाउने गर्दछ ।
यस पृष्ठभूमिमा सरकारले सीमा नाकामा तैनाथ स्वास्थ्यकर्मीलाई आवश्यक तयारीमा रहन निर्देशन दिएको छ । ज्वरो, टाउको दुख्ने, बान्ता, श्वासप्रश्वासमा समस्या, असामान्य थकान वा बेहोस हुने जस्ता लक्षण देखिएका व्यक्तिलाई तत्काल पहिचान गरी थप परीक्षण र आवश्यक परे आइसोलेसनमा राख्ने व्यवस्था मिलाउन भनिएको छ । त्रिभुवन अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थलमा पनि उच्च जोखिम भएका क्षेत्रबाट आउने यात्रुमाथि विशेष ध्यान दिइएको छ ।
स्वास्थ्य मन्त्रालयले हालसम्म नेपालमा निपाह भाइरस सङ्क्रमण पुष्टि नभए पनि छिमेकी मुलुकमा देखिएको अवस्थालाई हल्का रूपमा नलिन सबै सरोकारवालालाई आग्रह गरेको छ । अघिल्ला वर्षहरूमा विभिन्न सङ्क्रामक रोग सीमापारबाट नेपाल भित्रिएको अनुभवलाई ध्यानमा राख्दै यसपटक प्रारम्भिक सतर्कतामै जोड दिइएको सरकारी अधिकारीहरूको भनाइ छ ।
यसबीच मन्त्रालयले सर्वसाधारणका लागि पनि केही महत्वपूर्ण सन्देश दिएको छ । अनावश्यक डर वा अफवाह फैलाउनुको सट्टा स्वास्थ्यसम्बन्धी सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ । विशेषगरी जङ्गली वा अर्धपाल्तु जनावरसँग असुरक्षित सम्पर्क नगर्न, राम्ररी नधोएका फलफूल नखान, व्यक्तिगत सरसफाइमा ध्यान दिन र स्वास्थ्यमा कुनै असामान्य लक्षण देखिए तुरुन्त नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा सम्पर्क गर्न सुझाव दिइएको छ ।
स्वास्थ्य क्षेत्रमा काम गर्ने विज्ञहरूका अनुसार निपाह भाइरसको उपचारका लागि विशेष औषधि हालसम्म व्यापक रूपमा उपलब्ध छैन । त्यसैले रोकथाम नै सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय मानिन्छ । प्रारम्भिक पहिचान, समयमै उपचार र सङ्क्रमण फैलिन नदिन अपनाइने सावधानीले मात्र जोखिम न्यूनीकरण गर्न सकिने उनीहरूको निष्कर्ष छ ।
समग्रमा, भारतको पश्चिम बङ्गालमा देखिएको निपाह भाइरस सङ्क्रमण नेपालका लागि प्रत्यक्ष चेतावनीका रूपमा आएको छ । सरकारले सीमामा निगरानी कडा पारेर र स्वास्थ्य संयन्त्रलाई तयारी अवस्थामा राखेर सम्भावित जोखिम रोक्ने प्रयास थालेको छ । अब यसमा नागरिक स्तरको सचेतना, स्थानीय तहको सक्रियता र स्वास्थ्य निकायबीचको समन्वय थप प्रभावकारी हुन सके मात्र नेपाल निपाह भाइरसजस्ता गम्भीर सङ्क्रामक रोगबाट सुरक्षित रहन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्