सिटीपोष्ट
काठमाडौं, २७ पुस । नेपाली कांग्रेसभित्र लामो समयदेखि देखिँदै आएको आन्तरिक असन्तुष्टि र नेतृत्वप्रतिको प्रश्न आजबाट औपचारिक राजनीतिक मञ्चमा प्रवेश गर्दैछ। पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवाको असहमति र संस्थापन पक्षका अधिकांश नेताहरूको विरोधका बीच, महामन्त्रीद्वय गगनकुमार थापा र विश्वप्रकाश शर्माको आह्वानमा विशेष महाधिवेशन आइतबारदेखि काठमाडौँको भृकुटीमण्डपमा सुरु हुँदैछ। यो विशेष महाधिवेशन आज र भोलि गरी दुई दिन सञ्चालन हुने आयोजक पक्षले जनाएको छ।
पार्टीको मूल नेतृत्वसँग मतभेद राख्दै आएको धारले अघि सारेको यो विशेष महाधिवेशनलाई नेपाली कांग्रेसको आन्तरिक लोकतन्त्र, नेतृत्व पुनरावलोकन र संगठनात्मक सुधारको निर्णायक मोडका रूपमा हेरिएको छ। विशेष महाधिवेशनले पार्टीभित्रको शक्ति सन्तुलन कता ढल्किएको छ भन्ने संकेत मात्र होइन, आगामी राजनीतिक दिशा पनि तय गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
र्यालीसहित उद्घाटन, देउवाको उपस्थितिमा अन्योल
विशेष महाधिवेशनको उद्घाटनअघि आज बिहानैदेखि काठमाडौँ उपत्यकाका विभिन्न क्षेत्रबाट निस्किएका र्यालीहरू भृकुटीमण्डपमा पुग्ने कार्यक्रम तय गरिएको छ। आयोजक समितिका अनुसार दिउँसो १ बजे विशेष महाधिवेशनको औपचारिक उद्घाटन हुनेछ।
महाधिवेशन पक्षधरहरूले सभापति शेरबहादुर देउवालाई प्रमुख अतिथिका रूपमा निमन्त्रणा गरे पनि उहाँको उपस्थितिबारे अन्तिम टुंगो लागिसकेको छैन। पार्टीभित्रकै यो प्रक्रिया प्रति देउवाको असहमति र संस्थापन पक्षको विरोधका कारण उहाँ कार्यक्रममा सहभागी हुने सम्भावना कमजोर बन्दै गएको कांग्रेस नेताहरू बताउँछन्। सभापतिको उपस्थितिले महाधिवेशनलाई वैधानिकता र संवादको संकेत दिने अपेक्षा भए पनि त्यसो नहुने हो भने पार्टीभित्रको ध्रुवीकरण अझ स्पष्ट हुने विश्लेषण भइरहेको छ।
प्रतिनिधि काठमाडौँमा, दाबी ६० प्रतिशत समर्थन
विशेष महाधिवेशनमा सहभागी हुने महाधिवेशन प्रतिनिधिहरू काठमाडौँ आइपुगेका छन्। आयोजक समितिका अनुसार देशभरबाट आएका प्रतिनिधिहरूका लागि आवास, मञ्च व्यवस्थापन र सुरक्षा तयारी पूरा गरिएको छ।
शनिबार भृकुटीमण्डपमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा विशेष महाधिवेशन आयोजक समितिले ६० प्रतिशत महाधिवेशन प्रतिनिधि आफ्नो पक्षमा उभिएको दाबी गरेको छ। समितिका पदाधिकारीहरूका अनुसार असोज २९ गते विशेष महाधिवेशनको माग गर्दै ५४।५८ प्रतिशत प्रतिनिधिहरूले हस्ताक्षर गरेका थिए र त्यो संख्या पछिल्लो समय अझ बढ्दै गएको छ।
हस्ताक्षर अभियान अझै जारी
केन्द्रीय सदस्य अजयबाबु शिवाकोटीले पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै विशेष महाधिवेशनको पक्षमा हस्ताक्षर गर्ने क्रम अझै जारी रहेको जानकारी दिनुभयो।
“महाधिवेशनको औचित्य बुझेर अहिले पनि प्रतिनिधिहरू खुल्ने र हस्ताक्षर गर्ने क्रम रोकिएको छैन,” उहाँले भन्नुभयो, “यसले विशेष महाधिवेशनको माग केवल केही नेताको होइन, व्यापक प्रतिनिधि तहको चाहना हो भन्ने देखाउँछ।”
शिवाकोटीका अनुसार तनहुँ, झापा, धनुषा, रूपन्देही, मनाङलगायत जिल्लाबाट थप महाधिवेशन प्रतिनिधिहरू विशेष महाधिवेशनको पक्षमा खुलेका छन्। यसले भौगोलिक रूपमा पनि समर्थन फैलिँदै गएको दाबी आयोजक पक्षको छ।
देउवाका पुराना सहयात्री पनि असन्तुष्ट धारमा
विशेष महाधिवेशनको राजनीतिक अर्थलाई अझ गहिरो बनाउने अर्को पक्ष भनेको सभापति देउवासँग लामो समय नजिक रहेका नेताहरूको धार परिवर्तन हो। पूर्वउपसभापति गोपालमान श्रेष्ठ, जो लामो समय देउवाका विश्वासपात्र मानिन्थे, विशेष महाधिवेशनको पक्षमा खुलेका छन्। उनको यो कदमलाई कांग्रेसभित्रको असन्तुष्टि केवल युवा पुस्तामा मात्र सीमित नरहेको, वरिष्ठ नेतासम्म फैलिएको संकेतका रूपमा हेरिएको छ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार गोपालमान श्रेष्ठजस्ता अनुभवी नेताको समर्थनले विशेष महाधिवेशन पक्षलाई नैतिक र राजनीतिक बल दिएको छ। यसले सभापति देउवाको संस्थापन पक्षभित्र पनि एकरूपता नरहेको सन्देश दिएको छ।
किन विशेष महाधिवेशन रु
विशेष महाधिवेशन पक्षधरहरूले पार्टी नेतृत्वको कार्यशैली, निर्णय प्रक्रियामा पारदर्शिताको कमी, संगठन सुदृढीकरणमा ढिलाइ र निर्वाचन परिणामपछि आत्मसमीक्षा नहुनुजस्ता विषयलाई मुख्य कारणका रूपमा अघि सारेका छन्। उनीहरूको तर्क छ—पार्टीलाई समयअनुसार सुधार नगर्ने हो भने कांग्रेसको जनाधार कमजोर हुँदै जानेछ।
महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले यसअघि नै पार्टीभित्र आन्तरिक बहस, नीति स्पष्टता र नेतृत्व जवाफदेही बनाउन विशेष महाधिवेशन आवश्यक भएको बताउँदै आएका छन्। उनीहरूका लागि यो महाधिवेशन सत्ता कब्जाभन्दा पनि पार्टीको दिशा र चरित्र सुधारको माध्यम भएको दाबी गरिन्छ।
संस्थापन पक्षको आपत्ति
यता संस्थापन पक्ष भने यो विशेष महाधिवेशनलाई पार्टी विधान र परम्पराविपरीत भन्दै आएको छ। सभापति देउवापक्षीय नेताहरूले नियमित महाधिवेशनबाहेक यसरी आयोजना गरिने विशेष महाधिवेशनले पार्टीलाई झन् विभाजनतर्फ धकेल्ने तर्क गर्दै आएका छन्। उनीहरूका अनुसार आन्तरिक असहमति संवाद र पार्टी संरचनाभित्रै समाधान गर्नुपर्छ, सार्वजनिक शक्ति प्रदर्शन उचित होइन।
कांग्रेसको भविष्यसँग जोडिएको परीक्षा
विशेष महाधिवेशनले तत्काल नेतृत्व परिवर्तन गर्ने निर्णय गर्छ कि गर्दैन, त्यो अलग विषय हो। तर यसले नेपाली कांग्रेसभित्रको शक्ति सन्तुलन, नेतृत्वप्रतिको भरोसा र संगठनात्मक दिशाबारे स्पष्ट सन्देश दिने निश्चित छ। यदि आयोजक पक्षको दाबीअनुसार बहुमत प्रतिनिधि सहभागी भए भने सभापति देउवामाथि नैतिक र राजनीतिक दबाब बढ्नेछ। सहभागिता कमजोर देखिएमा भने विशेष महाधिवेशनको औचित्यमाथि प्रश्न उठ्न सक्छ।
सामान्य कांग्रेस कार्यकर्ता र समर्थकका लागि पनि यो महाधिवेशन महत्त्वपूर्ण छ। किनकि यहाँ उठ्ने स्वरले पार्टी आगामी निर्वाचनहरूमा कसरी अघि बढ्छ, नयाँ पुस्तालाई कसरी समेट्छ र आन्तरिक लोकतन्त्रलाई कति सम्मान गर्छ भन्ने कुराको संकेत दिनेछ।
निर्णायक दुई दिन
आज र भोलि चल्ने विशेष महाधिवेशन केवल कार्यक्रम र भाषणमा सीमित हुने कि पार्टीभित्र वास्तविक सुधारको सुरुवात बन्ने—त्यो यसको निष्कर्ष, सहभागी संख्या र त्यसपछि पार्टी नेतृत्वले लिने कदममा निर्भर हुनेछ। एकातिर सभापति देउवाको नेतृत्व जोगाउने प्रयास, अर्कोतिर महामन्त्रीद्वयको सुधार एजेन्डा—यी दुई धारको टकरावले नेपाली कांग्रेसको भविष्यको रूपरेखा कोर्नेछ।
भृकुटीमण्डपमा आज सुरु हुँदै गरेको विशेष महाधिवेशन यस अर्थमा कांग्रेसको आन्तरिक राजनीति मात्र होइन, समग्र लोकतान्त्रिक अभ्यासको पनि परीक्षा बनेको छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्