सिटीपोष्ट
काठमाडौँ, ८ साउन । नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापाले पार्टीभित्र देखिएको पुस्तागत विविधता र बदलिँदो राजनीतिक सन्दर्भलाई ध्यानमा राख्दै सबैलाई समेटेर अघि बढ्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभएको छ । ४४औँ बीपी स्मृति दिवसका अवसरमा बिहीबार आयोजित कार्यक्रममा उहाँले कांग्रेसलाई केवल निर्वाचनमुखी संगठन होइन, जनजीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएको सामाजिक–राजनीतिक शक्ति बनाउने आवश्यकता औँल्याउनुभयो ।
थापाको अभिव्यक्तिले कांग्रेसभित्रको वर्तमान चुनौती पुस्तान्तरण, आन्तरिक एकता र जनअपेक्षाबीच सन्तुलनलाई केन्द्रमा ल्याएको देखिन्छ । उहाँले स्पष्ट रूपमा भन्नुभयो, “पार्टीमा चार पुस्ताका साथीहरू सँगसँगै छन्, त्यसैले सबैलाई मिलाएर लैजानु मेरो दायित्व हो।”
सभापति थापाले पछिल्लो समय कांग्रेसभित्र र बाहिर दुवै तहमा निर्वाचनमा मात्र केन्द्रित हुने प्रवृत्ति बढेकोप्रति चिन्ता व्यक्त गर्नुभयो । उहाँका अनुसार यस्तो सोचले पार्टीलाई जनताको दैनिक जीवनसँग टाढा बनाउने जोखिम हुन्छ ।
उहाँले बीपी कोइरालाको आदर्शलाई स्मरण गर्दै राजनीतिक कार्यकर्ताले केवल चुनावी गतिविधिमा सीमित नभई समाजसेवा, परोपकार र जनहितका काममा पनि सक्रिय हुनुपर्नेमा जोड दिनुभयो । “रिलबाट निस्केर रियल लाइफमा हेर्नुस्,” भन्दै उहाँले कार्यकर्तालाई डिजिटल सक्रियताभन्दा वास्तविक जनसम्पर्कमा जोड दिन आग्रह गर्नुभयो ।
यस सन्दर्भमा उहाँको सन्देश स्पष्ट छ यदि कांग्रेसले जनताको दुःख–पीडामा प्रत्यक्ष साथ दिन सकेन भने राजनीतिक विश्वास कायम राख्न कठिन हुनेछ ।
सभापति थापाले कांग्रेस अहिले संघीय सरकारमा प्रतिपक्षमा भए पनि प्रदेश र स्थानीय तहमा सत्तामा रहेको तथ्य उल्लेख गर्दै ती तहमा जनजीविकाका मुद्दामा प्रभावकारी काम गर्न निर्देशन दिनुभयो । उहाँले कार्यकर्तालाई आफ्नो क्षेत्रमा विकास, सेवा र उत्तरदायित्वका काममा केन्द्रित हुन आग्रह गर्नुभयो ।
यसले संघीय संरचनामा पार्टीको बहुस्तरीय भूमिकालाई उजागर गर्छ । जहाँ केन्द्रमा प्रतिपक्ष र तल्ला तहमा सरकारको रूपमा कांग्रेसले फरक–फरक जिम्मेवारी वहन गरिरहेको छ ।
थापाले आगामी भदौ २४ गते बीपी जन्मजयन्तीको अवसर पारेर पार्टीका प्रत्येक सदस्य र संगठनलाई कुनै न कुनै सामाजिक वा जनहितका काममा प्रतिज्ञा गर्न आह्वान गर्नुभयो । यसलाई उहाँले ‘नागरिक–केन्द्रित अभियान’को सुरुआतको रूपमा प्रस्तुत गर्नुभयो ।
“एनसी फर एनसी” अभियानअन्तर्गत चार वटा क्लस्टरमा काम गर्ने योजना सार्वजनिक गर्दै उहाँले रक्तदान, श्रमदान, वैयक्तिक सहयोग, नागरिक अभियान र सुशासन प्रवद्र्धनजस्ता क्षेत्रलाई प्राथमिकतामा राखिएको जानकारी दिनुभयो । यद्यपि, यी गतिविधिहरू अनिवार्य नभई स्वेच्छिक हुने उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो ।
यो पहलले कांग्रेसलाई परम्परागत राजनीतिक ढाँचाबाट बाहिर ल्याएर सामाजिक उत्तरदायित्व बोकेको संगठनको रूपमा पुनःस्थापित गर्ने प्रयासका रूपमा लिन सकिन्छ ।
कार्यक्रममा उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले बीपी कोइरालाको विचार र संस्कारलाई व्यवहारमा उतार्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँदै सबैलाई “आफ्नो क्षेत्रमा शिक्षक बन्ने” सङ्कल्प गर्न आग्रह गर्नुभयो । उहाँले पछिल्लो समय जलवायु परिवर्तनका कारण बढ्दै गएको विपद् जोखिमप्रति ध्यानाकर्षण गराउँदै त्यसको न्यूनीकरणमा कांग्रेसले पनि भूमिका खेल्नुपर्ने बताउनुभयो ।
अर्की उपसभापति पुष्पा भुसालले विशेष महाधिवेशनपछि पार्टी विधानलाई नयाँ ढङ्गले कार्यान्वयन गरिएको उल्लेख गर्दै निर्वाचन व्यवस्थापनलाई व्यवस्थित बनाउन राजनीतिक निर्वाचन ब्यूरो संयन्त्र प्रभावकारी हुने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । उहाँले आगामी स्थानीय तहको निर्वाचनमा महिला नेतृत्वलाई प्राथमिकता दिने योजना पनि सार्वजनिक गर्नुभयो ।
महामन्त्री प्रदीप पौडेलले कांग्रेसलाई सिर्जनात्मक र समावेशी ढङ्गले अघि बढाउने प्रयास भइरहेको बताउँदै नयाँ विधानअनुसार युवा नेतृत्वलाई अवसर दिइएको जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार ३५ वर्षभन्दा कम उमेरका २१ जना केन्द्रीय समितिमा समावेश हुने व्यवस्था गरिएको छ ।
उहाँले पार्टीमा प्रवेशका लागि कुनै अवरोध नरहेको स्पष्ट पार्दै क्रियाशील सदस्यताको अद्यावधिक प्रक्रिया पनि तीव्र रूपमा अघि बढिरहेको जानकारी दिनुभयो । हालसम्म ८० प्रतिशतभन्दा बढी सदस्यले आफ्नो विवरण अद्यावधिक गरिसकेको उहाँको भनाइ छ ।
अर्का महामन्त्री गुरुराज घिमिरेले विशेष महाधिवेशनपछि नेतृत्वमा आएको परिवर्तनलाई “युगअनुकूल पुस्तान्तरण”को रूपमा व्याख्या गर्दै टिकट वितरणमा निष्पक्षता अपनाइएको दाबी गर्नुभयो । उहाँका अनुसार संगठन सुदृढीकरण, प्रशिक्षण र अनुशिक्षणका कार्यक्रमले पार्टीलाई थप सक्रिय बनाएको छ ।
कांग्रेस संसदीय दलका नेता भीष्मराज आङ्देम्बेले बीपी कोइरालाको विचारलाई केवल स्मरणमा सीमित नराखी व्यवहारमा लागू गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो । “इतिहासले सधैं खबरदारी गरिरहेको हुन्छ,” उहाँले भन्नुभयो, “त्यसलाई महसुस गरेर अघि बढ्नुपर्छ।”
प्रमुख वक्ता प्राध्यापक कृष्ण खनालले बीपीलाई कांग्रेसको मात्र नभई राष्ट्रकै साझा सम्पत्ति भएको बताउँदै उहाँको विचारलाई संकुचित ढङ्गले प्रयोग गर्नु अन्याय हुने धारणा राख्नुभयो । उहाँले बीपीले व्यवहारमा पूर्ण रूपमा राजनीति गर्न नपाएको सन्दर्भ उल्लेख गर्दै अहिलेको नेतृत्वले अभ्यासको राजनीतिमार्फत ती विचारलाई जीवन्त बनाउने अवसर पाएको बताउनुभयो ।
नीति प्रतिष्ठानकी सदस्य मोहना अन्सारीले बीपीको विचार र योगदानलाई सबैका लागि प्रेरणाको स्रोतका रूपमा व्याख्या गर्नुभयो । काठमाडौं कांग्रेसका सभापति कृष्णसबुज बाँनियाले यस्ता कार्यक्रमले संगठनमा ऊर्जा थप्ने विश्वास व्यक्त गर्दै सदस्यता व्यवस्थापन अभियानलाई सकारात्मक रूपमा लिन आग्रह गर्नुभयो ।
यसैबीच, कांग्रेसले ‘नवीन परिस्थिति, नवीन संकल्प, नवीन अभियान’ नारासहित नागरिक–केन्द्रित कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने घोषणा गरेको छ । ग्रीन रन, जरा अभियानजस्ता गतिविधिहरूले पार्टीलाई सामाजिक आन्दोलनसँग जोड्ने प्रयास गरेको देखिन्छ ।
यद्यपि, कांग्रेसभित्रको आन्तरिक एकताको सन्देशबीच कानुनी विवाद पुनः सर्वोच्च अदालतमा पुगेको छ । विशेष महाधिवेशनबाट चयन गरिएको नेतृत्वलाई मान्यता दिने सर्वोच्चको अघिल्लो आदेश पुनरावलोकन गर्न माग गर्दै पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा पक्षले निवेदन दर्ता गरेको छ ।
यसअघि सर्वोच्च अदालतको इजलासले गगनकुमार थापाको नेतृत्वमा गठन भएको कार्यसमितिलाई वैध ठहर गरेको थियो । तर उक्त निर्णयप्रति असहमति जनाउँदै देउवा र पूर्णबहादुर खड्का अदालत पुगेका थिए । अब पुनरावलोकनको अनुमति दिने वा नदिने विषयमा तीन न्यायाधीशको इजलासले निर्णय गर्नुपर्नेछ ।
यो कानुनी प्रक्रियाले कांग्रेसभित्रको शक्ति सन्तुलन र नेतृत्वको वैधता सम्बन्धी बहस अझै पूर्ण रूपमा समाप्त नभएको संकेत गर्छ ।नेपाली कांग्रेस अहिले एक प्रकारको संक्रमणकालीन अवस्थामा छ । जहाँ पुरानो नेतृत्वबाट नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण, संगठनात्मक सुधार र जनविश्वास पुनःस्थापना मुख्य चुनौतीका रूपमा देखिन्छन् ।
बीपी कोइरालाको आदर्श, लोकतान्त्रिक मूल्य र समाजवादी सोचलाई वर्तमान सन्दर्भमा पुनःपरिभाषित गर्दै अघि बढ्नु कांग्रेसका लागि केवल वैचारिक होइन, व्यावहारिक आवश्यकता पनि बनेको छ ।
सभापति थापाको अभिव्यक्ति र कार्यक्रमका समग्र सन्देशलाई विश्लेषण गर्दा कांग्रेसको आगामी दिशा तीन प्रमुख आधारमा केन्द्रित देखिन्छ ।
आन्तरिक एकता – पुस्तागत र वैचारिक विविधतालाई समेट्दै,संगठनात्मक सुधार – विधान, सदस्यता र नेतृत्व संरचनामार्फत,जनसम्पर्क विस्तार – सामाजिक अभियान र सेवा गतिविधिमार्फत,तर, यी लक्ष्य प्राप्त गर्न पार्टीले आन्तरिक विवाद समाधान, नीतिगत स्पष्टता र कार्यान्वयन क्षमतामा सुधार गर्नुपर्ने देखिन्छ ।
कांग्रेसका लागि चुनौती केवल राजनीतिक प्रतिस्पर्धा होइन, जनताको भरोसा पुनः जित्ने हो । र त्यो भरोसा भाषणले होइन, व्यवहारले मात्र स्थापित हुन्छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्