सिटीपोष्ट
काठमाडौँ, १८ पुस । नेपाली कांग्रेसका महामन्त्रीद्वय गगनकुमार थापा र विश्वप्रकाश शर्माले पार्टीको नियमित महाधिवेशन स्थगित गरिएको औपचारिक जानकारी दिएका छन् । बिहीबार साँझ संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै उनीहरूले हालको परिस्थितिमा नियमित महाधिवेशन सम्पन्न हुन नसक्ने अवस्था सिर्जना भएकाले विकल्पका रूपमा विशेष महाधिवेशन मात्र बाँकी रहेको स्पष्ट पारेका हुन् ।
महामन्त्रीद्वयद्वारा जारी विज्ञप्तिमा नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको मंसिर १५ गते सम्पन्न बैठकले निर्धारण गरेको नियमित महाधिवेशनको कार्यतालिका आगामी बैठकबाट अनुमोदन गर्ने गरी हालका लागि स्थगित गरिएको उल्लेख गरिएको छ । पार्टी विधान, सांगठनिक अवस्था र समयसीमाका कारण नियमित महाधिवेशन तोकिएकै समयमा सम्पन्न गर्न नसकिने निष्कर्षमा पार्टी नेतृत्व पुगेको जनाइएको छ ।
विज्ञप्तिमा उल्लेख गरिएअनुसार ५४ प्रतिशत महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूले हस्ताक्षर गरी पार्टी केन्द्रीय कार्यालयमा दर्ता गराएको विशेष महाधिवेशनको मागलाई सम्बोधन गर्ने प्राथमिक विकल्प नियमित महाधिवेशन नै थियो तर नियमित महाधिवेशन निर्धारित समयभित्र सम्पन्न हुन नसक्ने अवस्था उत्पन्न भएपछि फेरि पनि विशेष महाधिवेशन नै व्यवहारिक विकल्पका रूपमा अगाडि आएको महामन्त्रीद्वयको भनाइ छ ।
पार्टी विधानको दफा १७ को उपदफा (२) अनुसार विशेष महाधिवेशनसम्बन्धी मागलाई सम्बोधन गर्नु केन्द्रीय कार्यालयको जिम्मेवारी भएको उल्लेख गर्दै विज्ञप्तिमा सो जिम्मेवारी अन्तर्गतका कार्यहरू सम्भव भएसम्म सर्वसम्मतिका आधारमा अगाडि बढाइने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको छ ।
महामन्त्रीद्वयले जारी गरेको विज्ञप्तिअनुसार हालसम्म क्रियाशील सदस्यता नवीकरण प्रक्रिया अन्तिम चरणमा पुगेको छ । पार्टीको तथ्यांकअनुसार हालसम्म ५ लाख ७९ हजार ३ सय ९५ क्रियाशील सदस्यता नवीकरण सम्पन्न भइसकेको छ । बाँकी रहेका खोटाङ, बारा, कञ्चनपुर र कैलाली जिल्लामा जिल्ला कार्यसमितिबाट नवीकरण प्रक्रिया टुंगिएपछि कुल क्रियाशील सदस्यता नवीकरण संख्या ६ लाखभन्दा बढी पुग्ने अनुमान गरिएको छ ।
यसअघि नेपाली कांग्रेसले आफ्नो १५औँ महाधिवेशन पुस २६, २७ र २८ गते आयोजना गर्ने निर्णय गरेको थियो । मंसिर १५ गतेको केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठकले पुस १६ गते वडा अधिवेशनदेखि सुरु गरी छ तहका अधिवेशन सम्पन्न गर्दै तोकिएको मितिमा केन्द्रीय महाधिवेशन गर्ने कार्यतालिका स्वीकृत गरेको थियो । तर सो कार्यतालिकाअनुसार अधिवेशन प्रक्रिया अघि बढ्न नसक्दा नियमित महाधिवेशन स्थगित गर्नुपरेको जनाइएको छ ।
यसैबीच, बिहीबार नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्मालाई भेट्न समय नदिएको घटनाले पार्टीभित्र थप चासो सिर्जना गरेको छ । अपराह्न ५ बजेका लागि भेट्ने समय तय भए पनि अन्तिम समयमा सभापति देउवाले आफू व्यस्त भएकाले भेट सम्भव नभएको जानकारी महामन्त्रीद्वयलाई गराएका थिए । सो भेटमा कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्कालाई समेत राख्ने तयारी गरिएको भए पनि अन्तिम समयमा कार्यक्रम स्थगित गरिएको थियो ।
पार्टी केन्द्रीय कार्यालयका मुख्यसचिव कृष्णप्रसाद पौडेलले सभापति देउवा अन्य कार्यमा व्यस्त भएकाले भेटघाट हुन नसकेको जानकारी दिए । उनले सभापतिको अनुकूल समयमा शुक्रबार महामन्त्रीद्वयलाई पुनः बोलाइने जानकारी दिइएको बताए । मुख्यसचिव पौडेलका अनुसार महामन्त्रीद्वयलाई सभापतिका स्वकीय सचिव भानु देउवा वा आफूले सम्पर्क गर्ने जानकारी गराइएको छ ।
महामन्त्रीद्वय थापा र शर्माको निर्देशनमा पुस २७ र २८ गतेका लागि भृकुटीमण्डपस्थित हल बुक गरिएको छ । उक्त मिति र स्थान विशेष महाधिवेशनसँग सम्बन्धित तयारीका रूपमा हेरिएको छ ।
नेपाली कांग्रेसको नियमित महाधिवेशन स्थगन र विशेष महाधिवेशनतर्फ केन्द्रित निर्णयले पार्टीभित्रको आन्तरिक शक्ति सन्तुलन, नेतृत्वबीचको समन्वय र आगामी राजनीतिक दिशा स्पष्ट रूपमा उजागर गरेको छ । विधानअनुसार नियमित महाधिवेशन पार्टीको सर्वोच्च निर्णयात्मक मञ्च हो भने विशेष महाधिवेशन विशेष परिस्थितिमा मात्र आयोजना गरिने व्यवस्था हो । यस्तो अवस्थामा नियमित महाधिवेशन स्थगन हुनु सामान्य प्रशासनिक निर्णय मात्र नभई राजनीतिक सन्देशसमेत बोकेको देखिन्छ ।
महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले जारी गरेको संयुक्त विज्ञप्तिले उनीहरू पार्टी विधानको दायराभित्र रहेर प्रक्रिया अघि बढाउन चाहेको सन्देश दिएको छ । विशेष गरी ५४ प्रतिशत महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूको हस्ताक्षरसहितको मागलाई सम्बोधन गर्नुपर्ने संवैधानिक बाध्यतालाई उनीहरूले प्राथमिकतामा राखेका छन् । यसले पार्टीभित्र नेतृत्वमाथि दबाब बढ्दै गएको संकेत पनि दिन्छ ।
नियमित महाधिवेशन समयमै सम्पन्न हुन नसक्नुका पछाडि संगठनात्मक कमजोरी, सदस्यता नवीकरणको ढिलाइ, आन्तरिक असहमति र नेतृत्व तहमा देखिएको समन्वय अभावलाई प्रमुख कारणका रूपमा हेर्न सकिन्छ । यद्यपि ५ लाखभन्दा बढी क्रियाशील सदस्यता नवीकरण हुनु सकारात्मक पक्ष भए पनि बाँकी जिल्लामा प्रक्रिया पूरा नहुनुले समग्र कार्यतालिका प्रभावित भएको देखिन्छ ।
सभापति शेरबहादुर देउवा र महामन्त्रीद्वयबीच निर्धारित भेट अन्तिम समयमा स्थगित हुनुले पार्टीभित्र संवादको कमी रहेको संकेत दिएको छ । यस्ता घटनाले नेतृत्व तहमा विश्वास र सहकार्यको प्रश्न उठाउने गरेको राजनीतिक विश्लेषकहरूको भनाइ छ । विशेष महाधिवेशनजस्तो संवेदनशील विषयमा शीर्ष नेताहरूबीच निरन्तर संवाद र सहमति आवश्यक हुन्छ ।
महामन्त्रीद्वयले विशेष महाधिवेशनलाई विधानसम्मत र बाध्यात्मक विकल्पका रूपमा प्रस्तुत गरे पनि यसको राजनीतिक प्रभाव गहिरो हुनसक्ने देखिन्छ । विशेष महाधिवेशनमार्फत नेतृत्व परिवर्तन, नीतिगत पुनर्संरचना वा शक्ति सन्तुलनमा फेरबदल हुन सक्ने सम्भावनालाई नकार्न सकिँदैन । यसैले पार्टीभित्र विभिन्न समूह र धारहरू यस विषयमा आ–आफ्नो रणनीतिमा सक्रिय देखिन थालेका छन् ।
नेपाली कांग्रेसको महाधिवेशन प्रक्रिया केवल सांगठनिक कार्यक्रम मात्र नभई पार्टीको भावी नेतृत्व, नीति र राष्ट्रिय राजनीतिमा उसको भूमिकासँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको विषय हो । आगामी दिनमा विशेष महाधिवेशनबारे कसरी सहमति बन्छ, सभापति र महामन्त्रीबीच संवाद कस्तो मोड लिन्छ र पार्टी विधानको कार्यान्वयन कसरी हुन्छ भन्ने विषयले कांग्रेसको आन्तरिक राजनीति मात्र होइन, समग्र राष्ट्रिय राजनीतिक समीकरणमा समेत प्रभाव पार्ने देखिन्छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्